Greenwashing: een groeiend juridisch risico voor bedrijven

Greenwashing kan leiden tot hoge boetes, schadeclaims van consumenten en ernstige reputatieschade. De waarschuwingen zijn niet theoretisch:

Wat is greenwashing?

Van greenwashing is sprake wanneer bedrijven valse, overdreven of onvoldoende onderbouwde milieuclaims maken. Denk aan termen als “eco-vriendelijk”, “klimaatneutraal” of “goed voor het milieu” zonder concreet bewijs. Ook het gebruik van onduidelijke keurmerken of het suggereren van duurzaamheid via alleen CO₂-compensatie valt hieronder.

Boetes en handhaving nemen toe

In Nederland houdt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) actief toezicht op duurzaamheidsclaims. Greenwashing wordt aangemerkt als een oneerlijke handelspraktijk. De sancties zijn fors:

• Boetes tot € 900.000 per overtreding of, als dat hoger is, 10% van de jaaromzet
• Verplichting om misleidende reclame te stoppen
• Publicatie van overtredingen door toezichthouders
• Civiele claims van consumenten of belangenorganisaties

Daarnaast speelt de Reclame Code Commissie (RCC) een belangrijke rol bij klachten over misleidende duurzaamheidsreclame.

Strengere Europese regels vanaf 27 september 2026

Richtlijn (EU) 2024/825 (“versterking van de positie van de consument voor de groene transitie”) wijzigt de regels over oneerlijke handelspraktijken. Vanaf 27 september 2026 geldt onder meer:

• Algemene milieuclaims zoals “milieuvriendelijk”, “groen” of “eco” zijn verboden als de uitstekende milieuprestatie niet aantoonbaar is
• Claims dat een product een neutraal, verminderd of positief klimaateffect heeft op basis van compensatie met carbon credits zijn verboden
• Duurzaamheidskeurmerken zijn alleen toegestaan als ze op een certificeringsregeling berusten of door een overheid zijn vastgesteld
• Claims over toekomstige milieuprestaties vereisen een concreet, controleerbaar plan met meetbare doelen

De aparte Green Claims Directive, die onder meer voorafgaande toetsing van claims door onafhankelijke instanties zou verplichten, is in juni 2025 door de Europese Commissie stilgelegd en niet aangenomen (stand 16 september 2026). In Nederland houdt de ACM actief toezicht en heeft zij in meerdere sectoren onderzoeken naar duurzaamheidsclaims gestart.

Wat betekent dit voor bedrijven?

Duurzaam communiceren vraagt om meer dan goede bedoelingen. Bedrijven moeten:

• Alleen claims maken die controleerbaar en actueel zijn
• Gebruikmaken van erkende keurmerken en onafhankelijke verificatie
• Duidelijk communiceren over wat een claim wél en niet betekent
• Marketing, juridische zaken en ESG-rapportages goed op elkaar afstemmen

Wie dit goed organiseert, beperkt juridische risico’s én versterkt het vertrouwen van klanten en partners.

Onze aanpak

Met de bijdragen van deelnemers kopen wij carbon credits van Gold Standard-geregistreerde projecten in Tsjaad en Kenia en steunen wij een rijststro-project in Thailand. Wij beloven geen klimaatneutraliteit en compenseren geen uitstoot van deelnemers: wij maken een concrete bijdrage zichtbaar en houden de aankoopbewijzen op verzoek beschikbaar. Zo blijft helder wat wij doen en wat niet.

Wat u als deelnemer wel en niet mag zeggen

Deelname aan Green QR Code is een bijdrage aan klimaatprojecten, geen eigenschap van uw product. Houd uw communicatie daarom feitelijk:

• Wel: “Per geleverde doos dragen wij via Green QR Code bij aan klimaatprojecten in Tsjaad, Kenia en Thailand — scan de code voor de projecten.”
• Wel: de Green QR Code en het deelnemerslogo tonen op verpakking, factuur en website.
• Niet: “klimaatneutraal”, “CO₂-neutraal”, “CO₂-gecompenseerd” of “goed voor het klimaat” op basis van uw deelname.
• Niet: suggereren dat uw verpakking of product zelf duurzamer of milieuvriendelijker is geworden door de code.
• Niet: de bijdrage presenteren als keurmerk of certificering van uw product.

Dit is algemene informatie, geen juridisch advies. Laat uw eigen duurzaamheidsclaims toetsen voordat u ze gebruikt.

Conclusie

Greenwashing is geen marketingfoutje meer, maar een serieus juridisch risico. De combinatie van strengere wetgeving, actieve toezichthouders en kritische consumenten maakt dat bedrijven hun duurzaamheidsclaims goed moeten onderbouwen. Voorkomen is goedkoper dan procederen.